สายตาสั้น สายตายาว สายตาเอียง ปัญหาเหล่านี้คืออะไร
เคยสงสัยไหมว่า ทำไมบางคนมองไกลไม่ชัด บางคนต้องยืดแขนเวลาอ่านหนังสือ หรือบางคนเห็นไฟกลางคืนเป็นแฉก? ทั้งหมดนี้เกิดจากปัญหาสายตาคนละแบบ บทความนี้เราอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ ว่าแต่ละแบบต่างกันยังไง
เคยสงสัยไหมว่า ทำไมบางคนมองไกลไม่ชัด บางคนต้องยืดแขนเวลาอ่านหนังสือ หรือบางคนเห็นไฟกลางคืนเป็นแฉก? ทั้งหมดนี้เกิดจากปัญหาสายตาคนละแบบ บทความนี้เราอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ ว่าแต่ละแบบต่างกันยังไง
มองไกลไม่ชัด แต่มองใกล้ชัด เกิดเมื่อกำลังหักเหของดวงตาแรงเกินไปเมื่อเทียบกับความยาวลูกตา ทำให้แสงตกโฟกัสก่อนถึงจอประสาทตา
สาเหตุที่พบได้ คือ ลูกตายาวกว่าปกติ (พบบ่อยที่สุด) กระจกตาโค้งมากกว่าปกติ หรือเลนส์แก้วตามีกำลังหักเหมากเกินไป
สังเกตง่ายๆ คือ หรี่ตาเวลามองป้ายไกลๆ นั่งหลังห้องแล้วมองกระดานไม่ชัด ชอบเลื่อนเข้าไปดูทีวีใกล้ๆ แก้ด้วยเลนส์เว้า (ค่าลบ)
ตรงนี้คนสับสนมากที่สุด เพราะ "สายตายาว" จริงๆ มีสองชนิดที่คนละสาเหตุกันเลย
เกิดเมื่อกำลังหักเหของดวงตาน้อยเกินไปเมื่อเทียบกับความยาวลูกตา (ลูกตาสั้นกว่าปกติ หรือกระจกตาแบนเกินไป) ทำให้แสงตกโฟกัสเลยจอประสาทตาไป ผลคือมองใกล้ลำบากกว่าปกติ ถ้าค่ามากๆ ก็มองไกลไม่ชัดด้วย
เป็นได้ตั้งแต่เด็ก ไม่เกี่ยวกับอายุ เด็กหลายคนมีสายตายาวแต่กำเนิดโดยไม่รู้ตัว เพราะกล้ามเนื้อตายังเพ่งชดเชยได้ แก้ด้วยเลนส์นูน (ค่าบวก)
คนละเรื่องกับข้อแรกเลย ไม่เกี่ยวกับรูปทรงลูกตา แต่เกิดจากเลนส์แก้วตาแข็งตัวและกล้ามเนื้อตาอ่อนแรงลงตามอายุ มักเริ่มราวๆ 40 ปีขึ้นไป
อาการคลาสสิกคือ อ่านหนังสือหรือดูมือถือระยะปกติแล้วเบลอ ต้องยืดแขนถือให้ไกลขึ้น หรือถอดแว่นอ่านหนังสือ
คนที่สายตาสั้นอยู่แล้ว พออายุ 40+ ก็เป็นสายตายาวตามวัยเพิ่มได้อีก เลยต้องใส่แว่นที่มองได้ทั้งไกลและใกล้ในอันเดียว ซึ่งก็คือ เลนส์โปรเกรสซีฟ
เกิดจากกระจกตาหรือเลนส์แก้วตาโค้งไม่เท่ากันในแต่ละแนว เปรียบเทียบง่ายๆ คือ ตาปกติโค้งเท่ากันทุกด้านเหมือนลูกบอล แต่ตาเอียงจะโค้งไม่เท่ากันเหมือนไข่
ผลคือภาพเบลอหรือมีเงาซ้อนทั้งระยะใกล้และไกล เห็นไฟกลางคืนเป็นเส้นแฉก มักเป็นร่วมกับสายตาสั้นหรือยาว แก้ด้วยเลนส์ที่มีค่าองศา (axis) เฉพาะบุคคล
| ปัญหาสายตา | มองไกล | มองใกล้ | วิธีแก้ |
|---|---|---|---|
| สายตาสั้น | ไม่ชัด | ชัด | เลนส์เว้า (ค่าลบ) |
| สายตายาวแต่กำเนิด | อาจไม่ชัด | ไม่ชัด | เลนส์นูน (ค่าบวก) |
| สายตายาวตามวัย | ชัด | ไม่ชัด | แว่นอ่านหนังสือ / โปรเกรสซีฟ |
| สายตาเอียง | ไม่ชัด | ไม่ชัด | เลนส์กันเอียง (มีองศา) |
สายตาสั้นมองไกลไม่ชัดแต่มองใกล้ชัด เกิดเมื่อกำลังหักเหของตาแรงเกินไปเมื่อเทียบกับความยาวลูกตา (มักเพราะลูกตายาวกว่าปกติ) ส่วนสายตายาวแต่กำเนิดมองใกล้ลำบาก เกิดเมื่อกำลังหักเหน้อยเกินไป (มักเพราะลูกตาสั้นกว่าปกติ) เป็นคนละสาเหตุและแก้ด้วยเลนส์คนละชนิด
สายตายาวแต่กำเนิดเกิดจากรูปทรงลูกตาที่สั้นเกินไป เป็นได้ทุกวัยรวมถึงเด็ก ส่วนสายตายาวตามวัยเกิดจากเลนส์แก้วตาแข็งตัวตามอายุ มักเริ่มราว 40 ปีขึ้นไป ทำให้อ่านหนังสือระยะใกล้ไม่ชัด
สายตาเอียงไม่หายเอง แต่แก้ไขได้ด้วยแว่นหรือคอนแทคเลนส์ที่มีค่าองศาเฉพาะบุคคล ทำให้มองเห็นชัดขึ้น
ส่วนใหญ่สายตาสั้นมักเพิ่มขึ้นจนถึงช่วงวัยรุ่นตอนปลายหรืออายุประมาณ 20 ต้นๆ แล้วค่อยคงที่ แต่บางคนก็ยังเพิ่มได้อีกเล็กน้อย ขึ้นกับพฤติกรรมการใช้สายตาและปัจจัยอื่น
ขึ้นกับระดับค่าสายตาและอาการของแต่ละคน บางคนใส่เฉพาะตอนต้องมองไกลหรืออ่านหนังสือ บางคนใส่ตลอดวันจะสบายตากว่า แนะนำให้ตรวจวัดและปรึกษาก่อนตัดแว่น
ไม่หักล้างกัน เพราะสายตาสั้นเป็นปัญหาการมองไกล ส่วนสายตายาวตามวัยเป็นปัญหาการมองใกล้ คนละระยะกัน สุดท้ายกลายเป็นมองไม่ชัดทั้งไกลและใกล้ ต้องใช้เลนส์ที่แก้สองระยะ ซึ่งก็คือเลนส์โปรเกรสซีฟ
ก่อนซื้อแว่นสายตา